Trafik kazaları sonrasında onarım gören araçların, orijinal parçalarının değişmesi veya kaporta aksamında işlem yapılması sebebiyle TRAMER (hasar) kaydı oluşur. Araç yetkili serviste, orijinal parçalarla, kusursuz bir şekilde onarılmış olsa dahi, ikinci el otomobil piyasasında “kazalı veya boyalı araç” statüsüne düşeceği için satış değerinde kaçınılmaz bir azalma meydana gelir. Hukukumuzda bu maddi zarara “araç değer kaybı” adı verilmektedir.

Meydana gelen bu değer kaybı, kazada kusuru bulunmayan veya karşı tarafa göre daha az kusuru olan araç sahipleri tarafından hukuki yollarla tazmin edilebilir. Ancak hukuk sistemimiz, hakların sonsuza dek askıda kalmasını önlemek amacıyla bu tür tazminat taleplerini kesin ve katı sürelere bağlamıştır. Bu yazımızda, araç değer kaybı davasında zamanaşımı sürelerini, sürenin başlangıç anını ve istisnai hukuki durumları detaylıca inceliyoruz.

Araç Değer Kaybı Davasında Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?

Araç değer kaybı talepleri, temelini Türk Borçlar Kanunu’nda (TBK) düzenlenen “haksız fiil” sorumluluğundan alır. Trafik kazası neticesinde bir başkasının malvarlığına zarar verilmesi hukuken bir haksız fiildir. Hem Karayolları Trafik Kanunu (m. 109) hem de Türk Borçlar Kanunu (m. 72) uyarınca, motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin genel zamanaşımı süresi 2 yıldır. Bu iki yıllık sürenin başlangıç noktası son derece kritiktir. Süre, zarar gören kişinin (mağdurun); zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Çoğu trafik kazasında fail ve zarar olay anında kaza tespit tutanağı ile öğrenildiği için, uygulamada 2 yıllık süre kural olarak kaza tarihi itibariyle başlar.

Uzamış Ceza Zamanaşımı İstisnası

Araç değer kaybı tazminatlarında mağdurların ve bazen hukukçuların dahi gözden kaçırdığı en hayati detay “Uzamış Ceza Zamanaşımı” kuralıdır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 109/2. maddesi düzenlemesi özetle; eğer trafik kazası aynı zamanda ceza kanunları kapsamında bir suç oluşturuyorsa ve ceza kanununda bu suç için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörülmüşse, maddi tazminat (değer kaybı) taleplerinde de bu uzun sürenin uygulanacağını ön görür.

Örneğin; trafik kazasında sadece araçlar hasar görmemiş, aynı zamanda araç içindeki bir kişi yaralanmışsa, olay “Taksirle Yaralama” suçunu oluşturur. Türk Ceza Kanunu’na göre taksirle yaralama suçunun dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Bu durumda, kazaya karışan aracın değer kaybı talebi için geçerli olan süre 2 yıl değil, uzamış ceza zamanaşımı olan 8 yıl olacaktır. Bu istisna, üzerinden 2 yıldan fazla zaman geçmiş ancak yaralanmalı/ölümlü trafik kazası geçirmiş mağdurlar için hayati bir hukuki yoldur. Ne var ki bu yol bakımından şartların var olup olmadığı detaylı şekilde incelenmeli ve hukuki imkanlar profesyonelleri tarafından değerlendirilmelidir.

Kime Karşı ve Nereye Başvuru Yapılmalıdır?

Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı bedelinden, birden fazla kişi ve kurum “müteselsilen” (zincirleme) sorumludur. Mağdur araç sahibi, zararını şu kişi veya kurumlardan talep edebilir:

• Kazaya sebebiyet veren kusurlu araç sürücüsü
• Kusurlu aracın ruhsat sahibi (İşleten)
• Kusurlu aracın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasını (Trafik Sigortasını) yapan sigorta şirketi

Hukuki süreçte genellikle en güvenilir ve hızlı tahsilat yöntemi, karşı tarafın sigorta şirketine yönelmektir. Dava açmadan veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na gitmeden önce, ilgili sigorta şirketine yazılı olarak başvurulması yasal bir zorunluluktur. Sigorta şirketinin talebi 15 gün içinde reddetmesi veya eksik ödeme yapması halinde uyuşmazlık, Mahkemelere veya alternatif bir çözüm yolu olan Sigorta Tahkim Komisyonu’na taşınır.

Zamanaşımı Süresi Dolarsa Ne Olur?

Hukukumuzda zamanaşımı, bir hakkın dava yoluyla talep edilebilme gücünü ortadan kaldıran bir itiraz (ve def’i) kurumudur. 2 yıllık veya şartları var ise uzamış ceza zamanaşımı süresi dolduktan sonra sigorta şirketine yapılacak başvurular, şirket tarafından doğrudan “zamanaşımı” gerekçesiyle reddedilecektir.

Aynı şekilde, süresi geçmiş bir uyuşmazlık için Sigorta Tahkim Komisyonu‘na veya Mahkemeye başvurulması halinde, karşı tarafın (davalı veya sigorta şirketi) yapacağı zamanaşımı itirazı üzerine dosyanın esasına girilmeden dava usulden reddedilir. Bu durum, mağdurun hem hakkını kaybetmesine hem de karşı tarafın avukatlık ücreti ve yargılama giderlerini ödemek zorunda kalmasına yol açar.

Sonuç

Araç değer kaybı tazminatı, şartları oluştuğunda yasal olarak güvence altına alınmış bir haktır. Ancak kusur oranlarının tespiti, ekspertiz raporlarının hukuki denetimi ve en önemlisi zamanaşımı ile başvuru sürelerinin kaçırılmaması ciddi bir hukuki uzmanlık gerektirir. Sürelerin kaçırılması nedeniyle telafisi güç maddi kayıplar ve ek yargılama masrafları ile karşılaşmamak adına, kazanın gerçekleştiği andan itibaren sürecin alanında uzman bir tazminat avukatı aracılığıyla takip edilmesi en güvenli yoldur. Sizin de konuya ilişkin başkaca sorularınız varsa ofisimizle doğrudan iletişime geçebilirsiniz.